مقطع مرکب به مقطعی گفته می شود که سطح آن شامل چند قسمت (زیرمقطع) با صفات متفاوت جریان، مانند: زبری سطح، عمق جریان و غیره باشد. یک رود طبیعی، که هنگام وقوع سیل از روی زمینهای سواحل آن عبور می کند، مثالی از مقاطع مرکب (نهرهای مرکب) است. مسیر جریان در یک رود به هنگام وقوع سیل، شامل یک نهر اصلی و دو نهر ساحلی است. اصولا، تفاوت عمق آب و سرعت متوسط بین آبراه اصلی و نهرهای ساحلی در یک مقطع مرکب باعث بروز پدیده ی کمتر شناخته شده انتقال اندازه ی حرکت بین آبراه اصلی و نهرهای ساحلی (دشتهای سیلابی) می گردد، که باعث بروز پیچیدگیهایی در هیدرولیک جریان این مقاطع می شود. از سوی دیگر، می توان گفت که با ورود جریان به نهرهای ساحلی، یک مقطع مرکب بر هم کنشهایی میان جریان در آبراهه اصلی و نهرهای ساحلی به وجود می آید، درست مثل این که جریان موجود در نهرهای ساحلی باعث کند شدن جریان در آبراه اصلی می گرددکه نشانی از انتقال اندازه حرکت در عرض یک مقطع عرضی می باشد. تحقیقات مختلف نشان می دهند که پدیده ی انتقال اندازه حرکت عرضی باعث تغییرات عمده در سرعت جریان، تنش برشی مرزی، و ویژگیهای جریان آشفته می گردد. بررسی تنش برشی مرزی نه تنها برای مباحث انتقال رسوب و حفاظت سواحل بسیار اهمیت دارد، بلکه می توان از بررسی آن در مقاطع مرکب، و مقایسه آن در آبراهه ی اصلی و نهرهای ساحلی (سیلاب دشتها) برای پی بردن به ماهیت پدیده انتقال اندازه حرکت و تاثیرات آن بر توزیع خود تنش برشی مرزی، و دیگر ویژگیهای هیدرولیکی جریان، از جمله تشکیل جریانهای ثانویه استفاده کرد.

نهر خرمارود مهمترین رودخانه شهرستان آزادشهر واقع در استان گلستان از جنوب شرقی این حوزه آبریز سرچشمه گرفته و با حرکت به سوی گرگان رود به دریای خزر منتهی می گردد. عملیات شناسایی و تعیین فراوانی گونه های بنتوزی این نهر از مرداد ماه 1386 الی شهریورماه 1387 در 7 ایستگاه مطالعاتی به صورت ماهانه توسط قاب توری40×40 cm (Surber sampler) به همراه تثبیت آنان با فرمالین 4% جهت انتقال به آزمایشگاه انجام پذیرفته که طی آن 4 راسته مهم بی مهرگان آبزی Ephemeroptera Diptera, Trichoptera ,Crustacea شناسایی شدند که راسته Ephemeroptera با 3 خانواده Bateidae, Caneaidae و Ecdyonuridae، راسته Diptera با 4 خانواده Chironomidae, Simulidae, Tabanidae, Tipulidae و راسته های Trichoptera و Crustacea هر کدام با 1 خانواده Hydropsichilidae, Gammaridae دارای بیشترین تراکم فراوانی بودند. راسته Diptera با بالاترین درصد غالبیت در 2 خانواده Chironomidae و Simulidae با 58 و 39% بیشترین تراکم را طی ماه مرداد 1386 و کمترین آن را طی ماه های اسفند 1386 و مرداد 1387 دارا بوده و در فاصله زمانی دی ماه 1386 الی خردادماه 1387 خانواده Chironomidae به واسطه فعالیت های تغذیه ای و مهاجرت عمودی از کف به سطح کاهش چشمگیری داشته است. نتایج حاصله از شاخص کیفی هلسینهوف کیفیت مناسب و خوب این نهر را طی فصول و ماه های مختلف سال نشان می دهد.

روندیابی یکی از قدیمی ترین روش های محاسبه هیدروگراف خروجی می باشد. روش موج دینامیک یکی از پیچیده ترین و دقیق-ترین روشهای روندیابی می باشد که با حل عددی کامل معادلات سنت ونانت انجام می گردد. با در نظر گرفتن هیدروگراف خروجی یک جریان به عنوان معلومات مسئله و خصوصیات مسیر جریان، معادلات سنت ونانت با روش تفاضل محدود حل شده و هیدروگراف ورودی محاسبه گردید. این روش به عنوان روندیابی معکوس مورد بررسی قرار گرفت و نتایج آن با مشاهدات آزمایشگاهی مقایسه شد. یک جریان به صورت غیرماندگار ایجاد گردید وبدون درنظر گرفتن تلفات مسیر، برداشت آزمایشگاهی انجام شد و داده های آزمایشگاهی با برنامه نوشته شده جهت روندیابی کنترل گردید. سپس با استفاده از پارامترهای آماری نتایج بدست آمده، بررسی ونشان داده شد مدل ایجاد شده جهت محاسبه هیدروگراف های ورودی دقت بالایی دارد. نتایج روندیابی معکوس درنه هیدروگراف آزمایش شده نشان داد، بین خروجی های برنامه با مشاهدات آزمایشگاهی تطابق خوبی وجود دارد که این موضوع با بدست آمدن خطای نسبی ماکزیمم 5 درصد در هیدروگراف های شماره 4 و 5 نتیجه شد. همچنین در این پژوهش مشخص گردید با افزایش میزان دبی ورودی میزان خطا افزایش که این مقادیر در هیدروگراف 9 به پایین ترین مقدار رسیده است. به طورکلی این روش برای دبی های آزمایشگاهی کمتر از 40 لیتر در ثانیه دقت بالایی دارد.

پس از اینکه تهران برای پایتختی برگزیده شد، با افزایش جمعیت، تأمین آب یکی از اقدامات ضروری بود. علاوه بر کشیدن قنواتی که به آب شرب ساکنان اختصاص داشت، راه های دیگری مانند انتقال آب از کوهپایه های البرز می توانست کمبود آب شرب شهر را تأمین کند. نقشه هایی که مبنای این تحقیق قرار گرفته، سندی است که دلالت بر همین اقدام مهندسی دارد؛ یعنی انتقال آب با کشیدن نهر از رودخانه ی کرج به شهر تهران. نقشه ها که در کاخ گلستان و وزارت خارجه نگهداری می شود، رنگی است و بر روی آن اطلاعاتی درباره ی نحوه ی احداث نهر درج شده است، اما بدون ذکر عنوان، تاریخ، نام نقشه نگار و موضع دقیق است. پرسش پژوهش این است که در بازخوانی نقشه ها چه نکات تاریخی و مهندسی قابل عرضه وجود دارد و دیگر اینکه اسناد مذکور به چه مناسبتی تهیه شده و کدام رویداد معماری و شهری تاریخی را بیان می دارد؟ روش این پژوهش توصیفی تاریخی است؛ ازاین روی که تأکید بر یک سند تاریخی است و اقدامی در گذشته (روزگار قاجاریه) را روایت می کند. علاوه بر این، سندپژوهی محسوب می شود؛ زیرا بازخوانی سندی تصویری اساس کار پژوهش قرار گرفته است. هدف از پژوهش، بازخوانی و نمایاندن نقشه ی یادشده به عنوان سند تاریخ مهندسی و روشن کردن گوشه ای از تاریخ تهران روزگار قاجاری است. نتیجه ی پژوهش نشان داد به سبب کم شدن مقدار آب دهی، تعمیر نهر در دستور کار قرار گرفت و احتمالاً نقشه هایی برای مرمت نهر کرج در حدود 1267ق به دست یکی از مهندسان دربار قاجار، در اوایل پادشاهی ناصرالدین شاه، هم زمان با صدارت امیرکبیر تهیه شد. انتقال آب کرج به تهران، شش سال پیش تر، به دستور محمدشاه و در روزگار صدارت حاج میرزا آقاسی عملی شده بود.

رشد، سن، زی توده و تولید سیاه ماهی، (Capoeta capoeta gracilis) با صید بیش از هزار نمونه از نهر مادرسو در پارک ملی گلستان از آبان 1375 تا مرداد 1376 تعیین گردید. ماهیان صفر تا ده ساله در نمونه ها وجود داشتند. وضعیت رشد (طولی) هر دو جنس نر و ماده به روش معادله فون بر تالنفی تعیین شد. عوامل رشد برای نرها k=0.54) و (L¥=229.67 mm و ماده ها k=0.18) و (L¥=327.95mm براورد شد. رابطه طول با وزن برای سیاه ماهی نر a=-77.83) و (b=0.99 و برای سیاه ماهی ماده b=-157.13) و (a=1.57 تعیین گردید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

یکی از برنامه های زیربنایی برای توسعۀ اقتصادی دشت های واقع در دامنه های غربی کوهستان زاگرس در دورۀ ساسانی، ایجاد سامانه های انتقال آب و کانال های آبرسانی بوده است. این پژوهش می کوشد تا با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تاریخی به معرفی نهر ولاش در منطقۀ سرپل زهاب به عنوان یکی از این نمونه ها بپردازد که با محاسبات دقیق در مسیری 30 کیلومتری، آب رودخانۀ الوند را به دشت زهاب به عنوان مهم ترین دشت حاصلخیز دامنه های غربی کوهستان زاگرس منتقل می کرده است. ساخت و نگه داری این کانال به عنوان پروژه ای بزرگ که با حدود 51 هزار متر مکعب خاکبرداری و با عبور از حاشیۀ دشت و کندن کانالی به عرض حدود دو و عمق حدود یک متر ایجاد شده، طبیعتاً از عهدۀ کشاورزان و روستاییان منطقه خارج بوده و ایجاد و نگه داری آن تنها با پشتیبانی حکومتی امکان پذیر بوده است. نگاهی به وضعیت آثار تاریخی منطقۀ نشان می دهد که این سامانۀ آبیاری با هدف توسعۀ اقتصاد کشاورزی این مناطق، احتمالاً در دورۀ بلاش پادشاه ساسانی و توسط حاکم مستقر در ولاشغر (محوطۀ قره بلاغ) ایجاد شده و به بهره برداری رسیده است. در سال های اخیر و درست موازی با این کانال، کانال های آبیاری دیگری ایجاد گردیده است. انتخاب این مسیر با دانش امروزی نشان می دهد که مهندسان دورۀ ساسانی دانش بالا و تبحر مثال زدنی برای ایجاد این کانال داشته اند و توانسته اند با محاسبات علمی دقیق در ساخت و مکان یابی این کانال، حدود 3000 هکتار از اراضی مرغوب دشت زهاب را به عنوان قطب کشاورزی منطقه به زیر کشت آبی ببرند؛ هرچند درحال حاضر الگوهای بهره برداری و شیوۀ تقسیم آب این کانال بر ما روشن نیست، اما پیداست این پروژۀ مهندسی شدۀ دقیق زیر ساخت مهمی برای رونق و شکوفایی اقتصاد کشاورزی منطقه در دورۀ ساسانی بوده است.